سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
28
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
بر چيزى كه نميدانسته و اختلاف رأى ناشى از نقطه ضعف بشر و جهل وى پديد ميگردد كه احاطه بجهات مصلحت ندارند و نيز بشر چنين قدرت و توانايى كه حكمى انشاء كند كه تخلفپذير نباشد . پاسخ آنجا كه فرموده أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ به خوبى جواب اين اعتراض داده مىشود يعنى خداوند عاجز نيست از اينكه بجاى آيه اول آيه ديگرى گزيند كه از حيث حكمت و مصلحت مثل آن يا بهتر از آن باشد زيرا كه جهات مصلحت محدود به حد معينى نيست و نيز قدرت او غير متناهى است . اعتراض دوم اگر چه بگوئيم قدرت او سبحانه عموم دارد لكن وقتى چيزى متعلق قدرت گرديد و آن شىء موجود شد ديگر از تحت اختيار او بيرون مىرود مثل اعمال اختيارى بشر كه تا مادامى تحت اختيار وى است كه صورت عمل خارجى به خود نگرفته وقتى فعل از او صادر گرديد ديگر از تحت اختيار وى خارج گرديده پس وقتى حكمى را صادر گردانيد يا آيتى نازل نمود ديگر چطور بر ميگرداند و نسخ مينمايد . پاسخ گوئيم خداوند از اين اعتراض پيشبينى كرده به اين آيه أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ يعنى ملك آسمان و زمين بدست خداست و در هيچ حالى از تحت اختيار او خارج نميگردد و هر طورى بخواهد در آن تصرف مينمايد و كسى مالك چيزى نميشود نه ابتدائا و نه پس از آنكه خداوند وى را مالك گرداند زيرا كه مالك گردانيدن او مثل آن نيست كه ماها كسى را مالك گردانيم و ملك از تصرف خودمان خارج گردد چگونه ممكن مالك مىگردد در حالى كه فقير است در صورتى كه غنى به نظر مىآيد پس هر حكمى يا آيتى كه در عالم آرد از تحت اختيار او خارج نمىگردد پايان